Warsztaty Tworzenia Kierców Kurpiowskich w Zalasiu – Przekaz Pokoleń

W tradycji kurpiowskiej kierce wieszano w „świętym kącie”, by chroniły dom przed złem. Wykonywane z grochu, słomy i bibuły, stanowią unikalną dekorację obrzędową. 25 października 2025 r. w szkole w Zalasiu odbyły się międzypokoleniowe warsztaty, podczas których mistrzynie z gminy Łyse (m.in. Krystyna Ogniewska, Czesława Żubrowska) uczyły uczennice tworzenia tych konstrukcji. Wydarzenie dokumentowali eksperci z Muzeum Kultury Kurpiowskiej i Akademii Wilanowskiej na potrzeby wniosku o wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Dziękujemy Paniom Krystynie Ogniewskiej i Danucie Gwieździe za gościnę i organizację. Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego.

Zgodnie z tradycjami kurpiowskimi kierce wieszano pod sufitem. Najczęściej zajmowały miejsce nad świętym kątem – tradycyjnym miejscem do modlitwy w chacie kurpiowskiej lub nad łóżkiem. Wierzono, że odstraszały złe moce. Do tworzenia tej obrzędowej dekoracji wykorzystywano głównie groch, fasolę, słomę, które były mocowane na grube nici lub cienkie sznurki, następnie wiązane do okrągłego stelaża z drutu, potem ozdabiane kolorowymi kwiatami. Bardzo często od kierca odchodziły dodatkowe wstęgi z bibuły, które zwano pająkami. Paski różnokolorowej bibuły przymocowano na środku chałupy do sufitu i rozciągano po wszystkich stronach izby. Po środku zaś zawieszano kierec. Całość robiła imponujące wrażenie w chacie kurpiowskiej.

Okazją do tworzenia kierca kurpiowskiego z grochu i barwnej bibuły było spotkanie warsztatowe Kurpianek z gminy Łyse 25 października 2025 r. w Szkole Podstawowej w Zalasiu. Proces powstawania kierca obserwowali i dokumentowali pracownicy Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce: Pani Olga Mrowińska oraz Pan Daniel Gołaś , ze strony Stowarzyszenia Akademia Wilanowska Pan Robert Andrzej Dul.

Warsztaty były okazją dla młodego pokolenia – uczennic ze Szkoły Podstawowej w Zalasiu – do udziału w powstawaniu kierca i bezpośredniej nauki tej umiejętności od mistrzyń tradycji. Najmłodsze pokolenie reprezentowały uczennice: Nadia Andrzejewska, Oliwia Krysiak, Iga Kulas, Liliana Stachelek, Lena Trzcińska.

W konsultacjach społecznych i na listę depozytariuszy wpisały się Panie z Łysych i okolic: Magdalena Bendykowska, Krystyna Ogniewska, Stanisława Krysiak, Weronika Trzcińska, Czesława Żubrowska, Danuta Gwiazda, Bożena Kaczmarczyk, Zofia Krawczyk, Monika Krysiak.

Wielopokoleniowy warsztat był wspaniałą okazją nie tylko do stworzenia typowego kurpiowskiego kierca „żyrandolowego”, ale także żywą lekcją dziedzictwa i rękodzieła, które jest w naszym regionie przekazywane z pokolenia na pokolenie drogą nauki bezpośredniej. Tak żyje u nas dziedzictwo i jesteśmy szczęśliwi, że po tę unikalną wiedzę i umiejętności sięga także najmłodsze pokolenie.

Serdecznie dziękujemy wszystkim twórczyniom za poświęcony czas i udział w projekcie. Pani Krystynie Ogniewskiej i Danucie Gwieździe za pomoc w organizacji spotkania i przemiłą gościnę w szkole podstawowej w Zalasiu.

Na zdjęciach twórczynie z gminy Łyse i uczennice podczas tworzenia kierców. Zdjęcia: Daniel Gołaś, Robert Andrzej Dul.

Zadanie publiczne pn. Umiejętność wykonywania kierców kurpiowskich z Puszczy Zielonej – wniosek o wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Mazowieckiego.